|
شروع مجلس |
|
با یک دید کلی اگر به مجلس مداحی نگاه کنیم مواردی به نظر می رسد که به تفکیک بدان می پردازیم. الف) مقدمه مجلس مقدمه سازي قبل از خواندن گاهي لازم است چراکه مجلس را طوري آماده ميكند كه سخنان مداح نزد شنوندگان مقبول ميافتد. البته با توجه به شرايط ، گاهي مجلس بدون مقدمه آغاز مي شود و همان جملات عربي ابتدايي كه شامل عرض ادب به امام زمان(عج) و تعيين مناسبت هست، نقش مقدمه را ايفا مي كند. انواع مقدمه کلی مقدمه سازي ميتواند موارد زير باشد:
نکته1: مقدمه سازی کلی وحی منزل نیست. نکته3: مقدمه سازی کلی به صورت دکلمه ادا می شود. نکته2: مقدمه سازی کلی معمولا در محافل زیر صورت می گیرد :
ب) چگونه شروع كنيم؟ معمول است كه ذاكرين اهلبيت(ع) مجلس خود را با نام و ياد خدا آغاز مي نمايند و در اين زمينه روايات فراواني ذكر شده كه بدان اشاره اي مي نماييم. قطب راوندي در دعوات، روايت كرده است كه رسول خدا (ص) فرمودند: «با گفتن بسم الله الرحمن الرحيم درهاي رحمت را به روي خود بگشاييد». و فرمودند: «دعايي كه در اول آن بسم الله الرحمن الرحيم باشد رد نميشود.»[1] الف) حُسن ابتدا: شايد شروع مؤثر و زيبا را بتوان حُسن ابتدا ناميد كه بسيار مهم است. از رئيس يك دانشگاه پرسيدند: بعنوان يك گوينده مهمترين حقيقتي را كه فرا گرفتهايد چيست؟ پس از يك دقيقه تفكر جواب داد: «پيدا كردن يك مطلب جالب تا بتوانم توجه شنوندگان را به خود جلب كنم». لذا بايد توجه كنيد در ابتداي خواندن از مطالب و اشعاري استفاده نماييد كه بسيار زيبا ، مؤثر ، نو و تكان دهنده باشد، چرا كه حوصله مخاطبان عادي تا حدي كم است كه گويي از شما اين سؤال را ميپرسند كه: آيا حرفي براي گفتن داري يا نه؟ بايد بدانيد در همان لحظهاي كه با مخاطبان روبرو ميشويد، خواه ناخواه توجهشان را به خود جلب مينماييد. جلب توجه شنوندگان براي 5 دقيقه اول كار آساني است، ولي مجذوب نگاه داشتن آنها بعد از 5 دقيقه دشوار ميگردد. اگر توجه آنها را در اين موقع از دست بدهيد دوباره به دست آوردن آن دو برابر مشكل خواهد شد. بنابراين در همان جمله اول مطلب جالبي بگوييد و از توجه مخاطب خود استفاده نماييد. نکته: عدم شروع با عذر خواهي ممكن است يك مبتدي درآغازمداحي خودعذرخواهي كندوبگويد:«من مداح نيستم، آماده براي مداحي نيستم، حرفي ندارم بزنم و ...» به هيچ وجه اين كار را نكنيد. مخاطب در موقعي كه يك مداح مجلس خود را اين طور شروع كند عينا چنين احساسي ميكند و اين باور در او به وجود ميآيد و در نتيجه سخنان شما او را تحت تأثير قرار نخواهد داد. در هر حال اگر شما براي مداحي آماده نباشيد، بدون گفتن شما برخي از مستمعين آن را خواهند فهميد ولي همه به اين مطلب پي نخواهند برد پس چرا بدون دليل توجه آنها را به اين موضوع جلب ميكنيد؟ شايد اصلا عدم آمادگي شما از جانب مستمع نوعي بي احترامي تلقي شود و مستمع با خود بگويد: اگر براي ما ارزش قائل بودي آماده به مجلس مي آمدي. چه بسا آنها بگويند نخير! ما نميخواهيم عذر خواهي شما را بشنويم. ما آمدهايم كه استفاده معنوي ببريم. نکته3: هنگام شروع حس كنجكاوي مستمع را برانگيزيد شما ميتوانيد حس كنجكاوي مخاطبان را در همان نخستين جمله برانگيزيد تا توجه كامل آنها را به خود جلب كنيد. ميتوان با طرح يك سؤال و يا شعري كه داراي سوال و جواب است حس كنجكاوي مستمع را برانگيخت. مثل شعر:
و يا ميتوانيد شعري ارائه دهيد كه در آن قسمت مبهمي وجود داشته باشد كه در پايان آن ، با توضيحات داده شده، ابهامي كه در طول كلام وجود داشت، بر طرف گردد. مثل شعر؛
بدين گونه درابتداي شعر ابهام ايجادميشود كه اين دلبر كيست و در پايان معرفي ميشود كه اين دلبر همان حضرت عباس(ع) است. با بيان داستان و حكايت نيز ميتوان كنجكاوي مستمع را تحريك كرد. نکته 4: آغاز سخن با آيات و روايات و سخن بزرگان سخنان عميق هميشه جلب توجه ميكند. لذا نقل يك سخن مناسب از يكي از موارد مذكور، بهترين طريق شروع مجلس است. و اين يك نوع حسن ابتداي محتوايي است. مثلا شروع با آيه ؛ يا أَيُّهَا الْعَزيزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَيْنا إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقين[2] نكته:اگر آغاز مجلس را با اخلاق و سياست و معارف و آداب معاشرت و اينگونه شعرها پر كنيد، فوق العاده خواهد بود. چون اين اشعار به ميزان بسيار زيادي در بالا بردن سطح فرهنگ جامعه مؤثر است.[3] |
